Bir çiçeğin merkezinde yalnızca üç ince kırmızı iplik…
Tek tek elle ayrılan, özenle kurutulan ve gramlarla ölçülen eşsiz bir baharat:
Safran.
Bilimsel adı Crocus sativus L. olan safran, Iridaceae – Süsengiller familyasına ait çok yıllık bir bitkinin kurutulmuş kırmızı stigmalarından elde edilir.
Safranı değerli kılan yalnızca üretiminin zahmetli olması değildir.
Kendine özgü altın sarısı rengi, yoğun aroması ve hafif buruk tadı; bitkinin karakteristik doğal bileşenleri olan krocin, pikrokrosin ve safranal ile ilişkilidir.
Gerçek safran çok küçük miktarlarda dahi sıcak suya, süte, pilava, tatlıya veya şerbete kendine özgü rengini ve aromasını bırakabilir.
OR-MAN Safran, bütün stigma/iplikçik formunda kullanıma uygun, yüksek aromatik değere sahip seçilmiş safranlardan oluşur.
🌱 Botanik adı: Crocus sativus L.
🌱 Bitki ailesi: Iridaceae – Süsengiller
🌱 Kullanılan kısmı: Kurutulmuş stigma – dişicik tepesi
🌱 Ürün formu: Safran iplikçikleri
🌱 Renk profili: Koyu kırmızı – bordo
🌱 Tat profili: Hafif buruk, karakteristik
🌱 Koku profili: Yoğun, sıcak, balımsı-otsu ve kendine özgü
🌱 Kullanım alanları: Pilav, sütlü tatlılar, sıcak ve soğuk içecekler, şerbetler, çorbalar, hamur işleri, soslar ve geleneksel mutfak tarifleri
Safran, Crocus sativus çiçeğinin merkezinde bulunan kırmızı renkli dişicik tepelerinin – stigmaların – elle toplanıp kurutulmasıyla elde edilir.
Her safran çiçeğinde yalnızca üç stigma bulunur.
Bu nedenle çok küçük miktarda safran üretmek için dahi çok sayıda çiçeğin;
• Toplanması
• Açılması
• Stigmalarının elle ayrılması
• Uygun şekilde kurutulması
gerekir.
Safranın dünyadaki en kıymetli baharatlardan biri olmasının temel nedenlerinden biri bu yoğun el emeğidir.
Gerçek safranın kalite hikâyesini üç temel isimle anlatabiliriz:
Safranın sıcak suya bıraktığı karakteristik altın sarısı ve turuncu rengin oluşmasında krocinler önemli rol oynar.
Krocinler safranın karakteristik suda çözünebilen karotenoid bileşenleridir.
Kaliteli safranın az miktarı dahi zaman içerisinde suya belirgin renk verir.
Safranın hafif buruk ve kendine özgü tadının önemli bileşenlerinden biri pikrokrosindir.
Pikrokrosin aynı zamanda safranal oluşumunda rol oynayan doğal öncül bileşiklerden biridir.
Safranın kapağı açıldığında hissedilen eşsiz kokunun en önemli karakteristik bileşenlerinden biri safranaldir.
Safranal uçucu bir aromatik bileşiktir.
Bu nedenle safranın;
• Yüksek sıcaklıktan
• Uzun süre açık havada kalmaktan
• Doğrudan güneş ışığından
korunması aroma kalitesi açısından önemlidir.
Safran yalnızca üç maddeden oluşmaz.
Crocus sativus stigmalarında;
• Krocinler
• Krosetin
• Pikrokrosin
• Safranal
• Kaempferol türevleri
• Quercetin türevleri
• Çeşitli karotenoidler
• Uçucu aromatik bileşenler
bulunabilir.
Bileşim;
• Yetiştiği bölgeye
• Hasat zamanına
• Kurutma sıcaklığına
• Nem oranına
• Depolama süresine
• Işık ve oksijen maruziyetine
göre değişebilir.
Safranda temel kural:
Çok kullanmak değil, doğru hazırlamak.
Safran son derece yoğun bir baharattır.
Birçok tarif için yalnızca birkaç safran iplikçiği yeterlidir.
Safranı yemeğe kuru halde doğrudan eklemek mümkündür; ancak aromasını ve rengini daha iyi dağıtmak için önceden küçük miktarda sıvı içerisinde bekletmek oldukça kullanışlıdır.
Yaklaşık 5–10 safran iplikçiğini küçük bir fincan veya kaseye koyunuz.
Üzerine 30–50 ml sıcak fakat şiddetle kaynar olmayan su ekleyiniz.
10–20 dakika bekletiniz.
Safran zaman içerisinde suya sarı-altın rengini bırakacaktır.
Hazırlanan safran suyunu iplikçikleriyle birlikte tarifinize ekleyebilirsiniz.
Safran kullanımında özellikle İran mutfağında tercih edilen ilginç yöntemlerden biri de buzla yavaş ekstraksiyondur.
Safran iplikçikleri hafifçe ezilir.
Üzerine 1–2 küçük buz parçası bırakılır.
Buz oda sıcaklığında yavaşça erirken safran sıvının içerisine renk ve aroma verir.
Hazırlanan yoğun safran suyu;
• Pilavlarda
• Tatlılarda
• İçeceklerde
kullanılabilir.
Bir fincan sıcak suya yaklaşık;
5–10 adet safran iplikçiği
ekleyiniz.
10 dakika bekletiniz.
Safranın altın sarısı renginin yavaş yavaş suya geçtiğini görebilirsiniz.
Safran demlemesini hazırlayınız.
İçecek ılıdıktan sonra;
• 1 çay kaşığı bal
ekleyebilirsiniz.
Bal, safranın hafif buruk tadını yumuşatır.
Safranlı suya birkaç damla taze limon eklenebilir.
Limonun ferah ekşiliği safranın sıcak ve karakteristik aromasını tamamlar.
Bir fincan safran demlemesine;
• Limon
• İçecek ılıdıktan sonra bal
ekleyebilirsiniz.
Safran ve gül, Orta Doğu ve İran mutfaklarının en klasik aromatik eşleşmelerinden biridir.
Safran suyuna birkaç damla gıdaya uygun doğal gül suyu eklenebilir.
Sıcak veya soğuk tüketilebilir.
Bir fincan sıcak suya;
• Birkaç safran iplikçiği
• 1 adet hafifçe kırılmış kakule
ekleyiniz.
Yaklaşık 10 dakika bekletiniz.
Safran demlemesine küçük bir parça çubuk tarçın eklenebilir.
Tarçının sıcak baharat karakteri safranla uyumludur.
Bir fincan sıcak suya;
• Birkaç safran iplikçiği
• Çok küçük miktarda OR-MAN Yabani Orman Zencefili
ekleyebilirsiniz.
Zencefil oldukça baskın olduğundan düşük miktar kullanılması yeterlidir.
Bir bardak sütü ısıtınız.
İçerisine önceden açılmış safran suyunu ekleyiniz.
Safranı doğrudan süte ekleyip birkaç dakika bekletmek de mümkündür.
İsteğe göre bal kullanılabilir.
Ilık süte;
• Safran
• Bal
eklenebilir.
Balı kaynar süte değil, süt bir miktar ılıdıktan sonra eklemek tercih edilebilir.
Süt içerisine;
• Safran
• Kakule
ekleyiniz.
Dilerseniz küçük miktarda tarçınla tamamlayabilirsiniz.
Bir bardak süte;
• Safran
• Zerdeçal
• Çok küçük miktarda zencefil
• Tarçın
eklenebilir.
Baharatların miktarı düşük tutulmalıdır.
Türk kahvesi hazırlanırken cezveye 2–3 adet safran iplikçiği eklenebilir.
Safran miktarının düşük tutulması kahvenin aromasını tamamen baskılamasını önler.
Demliğe küçük miktarda safran eklenebilir.
Özellikle kakuleyle birlikte farklı bir aromatik çay hazırlanabilir.
Yeşil çay demlendikten sonra birkaç safran iplikçiği eklenerek kısa süre bekletilebilir.
Safran miktarı düşük tutulmalıdır.
Önceden hazırladığınız yoğun safran suyunu pilavın pişme aşamasında kullanabilirsiniz.
Alternatif olarak pilavın küçük bir bölümünü safran suyuyla renklendirip servis sırasında beyaz pilavın üzerine yerleştirebilirsiniz.
Bu yöntem hem aroma hem de görsel açıdan oldukça etkileyicidir.
Safran iplikçiklerini hafifçe eziniz.
Sıcak su veya buz yöntemiyle açınız.
Hazırlanan safran suyunu pişmiş pirincin bir kısmına karıştırınız.
Safranlı sarı pirinci beyaz pirincin üzerine sererek servis ediniz.
Tavuk marinasyonuna veya pilav suyuna küçük miktarda açılmış safran eklenebilir.
Kakule, karabiber ve tarçınla uyumludur.
İç pilav hazırlanırken;
• Safran
• Badem
• Dolmalık fıstık
• Kuş üzümü
birlikte kullanılabilir.
Bir kasede;
• Safran suyu
• Zeytinyağı
• Yoğurt
• Limon
• Karabiber
karıştırılabilir.
Tavuk bu karışımla marine edilebilir.
Yoğurt içerisine önceden açılmış safran ekleyiniz.
Sarımsak, limon ve az miktarda baharatla birlikte tavuk marinasyonunda kullanılabilir.
Uzun pişen bazı et yemeklerine küçük miktarda safran suyu eklenebilir.
Safranın aromasını korumak için tamamını pişirmenin başında kullanmak yerine bir bölümünü son aşamada eklemek tercih edilebilir.
Safran;
• Limon
• Zeytinyağı
• Sarımsak
ile birlikte balık marinasyonlarında küçük miktarda kullanılabilir.
Sebze çorbasının son aşamasında küçük miktarda safran suyu ekleyebilirsiniz.
Balkabağının hafif tatlı karakteri safranla oldukça uyumludur.
Küçük miktarda zencefil veya karabiber de kullanılabilir.
Havuç çorbasına pişirme sonunda safran suyu eklenebilir.
Havuç ve safranın sıcak renkleri görsel olarak da uyumludur.
Sütlaç hazırlanırken önceden açılmış safran suyu eklenebilir.
Safran tatlıya hem renk hem de karakteristik aroma kazandırır.
Muhallebi karışımına küçük miktarda safran eklenebilir.
Gül suyu veya kakuleyle birlikte kullanılabilir.
Vanilyalı veya sütlü pudinglerde safran kullanılabilir.
Özellikle Antep fıstığıyla oldukça uyumludur.
Sütlü tatlıya;
• Safran
• Gül suyu
• Antep fıstığı
ekleyerek Orta Doğu karakterli aromatik bir tatlı hazırlanabilir.
Safran süt içerisinde önceden açılarak dondurma karışımına eklenebilir.
Gül suyu ve Antep fıstığıyla klasik bir kombinasyon oluşturur.
Bir kase yoğurda önceden açılmış birkaç damla safran suyu ekleyiniz.
Bal ve cevizle birlikte kullanılabilir.
Süt veya bitkisel içeceğin içerisine safran ekleyerek rengin açılmasını bekleyiniz.
Chia tohumu ekleyip gece boyunca buzdolabında dinlendirebilirsiniz.
Kek tarifindeki sıvı malzemenin bir bölümüne önceden açılmış safran eklenebilir.
Portakal kabuğuyla özellikle uyumludur.
Kurabiye hamuruna küçük miktarda safran suyu eklenebilir.
Antep fıstığı, badem ve gül ile uyumludur.
Bazı geleneksel ekmek tariflerinde safran hamur içerisine katılarak kullanılır.
Sütlü ve hafif tatlı ekmeklerde özellikle karakteristik bir aroma oluşturur.
Önceden hazırlanan safran suyuna;
• Gıdaya uygun gül suyu
• Su
• İsteğe göre tatlandırıcı
eklenebilir.
Soğutarak servis ediniz.
Ev yapımı limonataya küçük miktarda yoğun safran suyu ekleyebilirsiniz.
Limonun ferahlığı safranın sıcak aromasıyla ilginç bir kontrast oluşturur.
Portakal suyuna çok küçük miktarda safran eklenebilir.
Önceden suda açılmış olması daha homojen renk dağılımı sağlar.
Safranı sıcak suyla veya buz yöntemiyle açınız.
Tamamen soğuttuktan sonra;
• Limon
• Taze nane
• İsteğe göre gül suyu
ekleyerek servis edebilirsiniz.
Safran iplikçiklerini hafifçe eziniz.
Küçük miktarda doğal bal içerisine karıştırınız.
Karışımı karanlık ve serin ortamda muhafaza ediniz.
İhtiyaç oldukça küçük miktarlar hazırlamak aromanın korunması açısından daha uygundur.
Bal içerisine;
• Safran
• Gıdaya uygun kurutulmuş gül yaprakları
eklenebilir.
Kahvaltılık veya tatlı tariflerinde kullanılabilir.
Bir miktar bala;
• Hafif ezilmiş safran
• Çok küçük miktarda kakule
ekleyebilirsiniz.
Safran, yüksek ekonomik değeri nedeniyle dünyada tağşiş riski yüksek baharatlardan biridir.
Piyasada safrana;
• Aspir / yalancı safran
• Boyalı bitki lifleri
• Mısır püskülü
• Farklı çiçek parçaları
• Boyanmış bitkisel materyaller
karıştırılabilir.
Ancak önemli bir nokta vardır:
Evde yapılan tek bir test gerçek safranı kesin olarak doğrulayamaz.
Renk, koku ve görünüm önemli ipuçları verse de kesin kalite ve özgünlük değerlendirmesi laboratuvar analizi gerektirir.
Gerçek Crocus sativus stigması genellikle;
• Koyu kırmızı tonlardadır.
• Bir ucu diğerinden daha geniş olabilir.
• İnce borumsu/borazanımsı stigma yapısını taşır.
• Düzgün fabrikasyon iplik gibi görünmez.
• Suya temas ettiğinde rengini kontrollü ve kademeli biçimde bırakır.
Çok parlak kırmızıya boyanmış ve sıvıya temas eder etmez yoğun boya gibi renk veren ürünler şüpheyle değerlendirilmelidir.
Bununla birlikte bu yöntemler tek başına laboratuvar doğrulaması değildir.
Profesyonel safran kalite değerlendirmesinde üç temel özellik çok önemlidir:
Krocinlerle ilişkilidir.
Pikrokrosinle ilişkilidir.
Safranal ve diğer uçucu bileşenlerle ilişkilidir.
Safran için uluslararası kalite değerlendirmelerinde ISO 3632 yaklaşımı en bilinen standartlardan biridir.
Laboratuvarlarda ayrıca;
• UV-Vis spektrofotometri
• HPLC
• LC-MS
• Mikroskobik analiz
• DNA tabanlı yöntemler
gibi teknikler kullanılabilir.
Safran toz haline getirildiğinde;
• Botanik yapısını gözle değerlendirmek zorlaşır.
• Yabancı bitki materyalini fark etmek güçleşir.
• Yüzey alanı artar.
• Aroma kaybı hızlanabilir.
• Tağşişin görsel olarak anlaşılması daha zor hale gelir.
Bu nedenle bütün stigma/iplikçik formu kalite değerlendirmesi açısından önemli bir avantaj sağlar.
İhtiyaç oldukça kullanılacak miktar hafifçe ezilebilir.
Zorunlu değildir.
Ancak birkaç iplikçiği havanda hafifçe ezmek, sıvıyla temas yüzeyini artırarak renk ve aromanın daha hızlı açılmasına yardımcı olabilir.
Safranı tamamen ince toza dönüştürmek şart değildir.
Uzun süre güçlü şekilde kaynatmak safranın aromatik profilini olumsuz etkileyebilir.
Özellikle safranal uçucu bir bileşik olduğundan safranı;
önceden açmak ve tarifin uygun aşamasında eklemek
çoğu kullanım için daha kontrollü bir yöntemdir.
Safran özellikle;
• Süt
• Bal
• Gül
• Kakule
• Tarçın
• Zencefil
• Vanilya
• Limon
• Portakal
• Pirinç
• Tavuk
• Balık
• Yoğurt
• Badem
• Antep fıstığı
• Ceviz
• Elma
• Havuç
• Balkabağı
ile birlikte kullanılabilir.
• Gerçek Crocus sativus L. stigmalarından oluşur.
• Çiçeğin kırmızı dişicik tepeleri kullanılır.
• Bütün iplikçik formundadır.
• Karakteristik koyu kırmızı renge sahiptir.
• Krocin bakımından karakteristik bir baharattır.
• Pikrokrosin safranın kendine özgü tat profilinde rol oynar.
• Safranal karakteristik aromanın önemli bileşenlerinden biridir.
• Çok küçük miktarlarda yoğun renk ve aroma verir.
• Sıcak ve soğuk içeceklerde kullanılabilir.
• Pilav ve yemeklerde değerlendirilebilir.
• Sütlü tatlılarla uyumludur.
• Bal ve gül ile birlikte kullanılabilir.
• İlave aroma içermez.
• Renklendirici içermez.
• Öğütülmüş safran yerine görsel olarak değerlendirilebilen bütün stigma formundadır.
Safran son derece aromatik ve ışığa duyarlı bir baharattır.
Serin, kuru ve karanlık bir ortamda muhafaza ediniz.
Özellikle;
• Doğrudan güneş ışığından
• Nemden
• Yüksek sıcaklıktan
• Hava temasından
• Güçlü yabancı kokulardan
koruyunuz.
Ambalajın ağzını her kullanımdan sonra sıkıca kapatınız.
Safranal uçucu, krocinler ise ışık ve çevresel koşullardan etkilenebilen bileşikler olduğundan uygun saklama ürün kalitesinin korunmasında önemlidir.
Safran son derece yoğun bir baharattır.
Mutfak kullanımlarında birkaç iplikçik çoğu tarif için yeterlidir.
Yüksek miktarda safran tüketmek daha fazla fayda anlamına gelmez.
Gramlarla ifade edilen yüksek miktarlı kullanımlar normal mutfak kullanımının çok üzerindedir ve güvenli kabul edilmemelidir.
Hamilelik döneminde özellikle gıda/baharat miktarlarının üzerindeki yüksek ve konsantre safran kullanımından kaçınılmalı, düzenli kullanım düşünülüyorsa sağlık profesyoneline danışılmalıdır.
Emzirme döneminde, çocuklarda, kronik sağlık problemi bulunanlarda veya düzenli ilaç kullananlarda da yüksek miktarlı ve sürekli kullanımlar sağlık profesyoneliyle değerlendirilmelidir.
Safrana veya Iridaceae familyasındaki bitkilere karşı bilinen hassasiyeti bulunan kişiler dikkatli kullanmalıdır.
Bu ürün safran ekstraktı değildir. Standardize ekstraktların klinik çalışmalardaki dozları doğrudan bütün safran iplikçiklerine uygulanmamalıdır.
Bu ürün ilaç değildir ve herhangi bir hastalığın teşhisi, tedavisi veya önlenmesi amacıyla sunulmamaktadır.
Burada yer alan bilgiler safranın gıda, baharat ve geleneksel kullanım kültüründeki değerlendirilme biçimleri hakkında genel bilgilendirme amacı taşımaktadır.
Bir çiçek…
Ve o çiçeğin merkezinde yalnızca üç kırmızı iplik.
Sabahın erken saatlerinde toplanan çiçeklerin içerisinden tek tek ayrılan, gramına ulaşabilmek için büyük bir emek isteyen ve birkaç telinin bile bir yemeğin rengini, kokusunu ve karakterini değiştirebildiği eşsiz bir baharat.
Safran.
Bir tabak pilava altın rengini, bir fincan süte karakteristik kokusunu, bir tatlıya ise yüzyıllardır değişmeyen o özel aromayı verir.
OR-MAN Safranı tozun içerisine saklamıyor; müşterimizin ürünü görebilmesi, dokusunu ve stigma yapısını değerlendirebilmesi için bütün iplikçik formunda sunuyoruz.
Çünkü safran gibi kıymetli bir üründe kalite yalnızca etikette yazan isim değildir.
Rengi, kokusu, yapısı, kökeni ve işlenme biçimi birlikte kaliteyi oluşturur.
Tabiatın birkaç gramına büyük emek sığdırdığı bu özel baharatı hak ettiği özenle sofralarınıza taşıyoruz.
OR-MAN büyüdükçe ormanlarımız büyüyor.